Գլխավոր էջ | Գրանցում | Մուտք | RSS
Օրացույց
«  հոկտեմբեր 2011  »
երկերեչորհինուրբշաբկիր
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31
Մուտքի եղանակը
Մուլտիմեդիա
«Հույս կենաց» Քրիստոնեական դաստիարակությ...
Խրիմյան Հայրիկ. Պապիկ և թոռնիկ. pdf
Ս. Գրիգոր Նարեկացի - ՄԱՏԵԱՆ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹԵԱՆ...
Արմեն Մարտիրոսյան. Ավետյաց երկիր. pdf
Մեկնաբանություններ աշխարհի վերջի մասին
Սահակ եպս. Մաշալյան Ով է մեծը (Մաս 1-2)
ՍԵՐ, ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԸՆՏԱՆԻՔ. Կոմիտաս վ...
Մեկնություն Դանիելի Մարգարեության.Վարդան...
Քննարկում աղանդների մասին «Բրիֆինգ» հաղո...
Կյանքի խոսքը ցուցաբերում է իր անհանդուրժ...
Վարդապետություն Ս. Գրիգոր Լուսավորչի pdf
Սուրբ Մակար Մեծ. Խրատներ. pdf
Տէր Կիւրեղ քհն. Տալեան - ԿԱԽԱՐԴՈՒԹՅՈՒՆ Ե...
Տ. Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյան Պայծառակերպո...
Ներսես Շնորհալի. Հավատով խոստովանիմ. pdf
Կոմիտաս Ասլամազյան. Գարուն է. mp3
Ս. Գրիգոր Նարեկացի. Մատյան Ողբերգության...
Սահակ եպս. Մաշալյան Անդամալույծի բժշկում...
Анна А. Зализняк. Семантическая дериваци...
Տեսանկյուն Կաթողիկոսի հրաժարականը
Աղանդավորական կազմակերպությունների վտանգ...
Աղանդավորները փորձում են քայքայել պետութ...
Ս. Գրիգոր Նարեկացի - ՄԱՏԵԱՆ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹԵԱՆ...
Սբ. Ծննդյան և Աստվածհայտնության տոնը Մայ...
Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյան Մահ և անմահութ...
Աղանդները արյան մեջ
Սպանության դեպքեր Ռուսաստանում Նեոհիսուն...
Սուրբ Անտոն Մեծ. Խրատներ. Ս. Էջմիածին - ...
Լուսինե Զաքարյան Առավոտ Լուսո mp3
Տեր Գրիգոր քհն. Հովհաննիսյան -ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ...
Роль религии в диалоге цивилизации.pdf
Р.М. Конь. Сектоведение. pdf
Գերաշնորհ Տ. Միքայէլ եպիսկոպոս Աջապահեան...
Ով զարմանալի. «Գեղարթ » երգչախումբ. mp3
Կվերանորոգվի Օձունի հին հայկական եկեղեցի...
Տեր Հովհաննես. Ավանդություններ
Մամլո ասուլիս աղանդների կործանարար գործո...
Կյանքի Խոսք աղանդի մասին Տեր Եսայի քահան...
Մայաների օրացույցը և 2012 թվականը. Գրիգո...
Գյումրու աղմկահարույց տեսանյութի մասին խ...
Աննա Մայիլյան Հավուն հավուն mp3
Հայելի վարուց. Բարոյախրատական պատումներ....
"SOURP-SOURP" L. ZAKARIAN- M.Y...
Աբորտներ՝ սատանային մատուցվող մարդկային ...
Սահակ եպս. Մաշալյան Որոմների առակը (տեսա...
Լուսինե Զաքարյան. Հորժամ. mp3
Типология сектантства и методы антисе...
Լուսինե Զաքարյան. Ծիրանի ծառ. mp3
Սահակ եպս. Մաշալյան Փոթորիկի խաղաղեցումը...
Г. Г. Бочкарева. Психологическая характе...
Գլխավոր էջ » 2011 » հոկտեմբեր » 16 » Ով է կաթողիկոսը

23:16
Ով է կաթողիկոսը


(Հուն. καθολικք οvς – ընդհանրական, համընդհանուր), քահանայապետ, հայրապետ, եպիսկոպոսապետ, Արեվելյան մի շարք եկեղեցիների [Հայ, Վրաց, Ասորաց, Մալաբարի (Հնդկաստան), նեստորական ասորիների] գերագույն հոգևոր պետի տիտղոսը: Հայ իրականությունում կաթողիկոսը համարվում է Թադեոս, Բարդուղիմեոս առաքյալների և Գրիգոր Ա Լուսավորչի իրավահաջորդը և նրանց իշխանության ժառանգորդը: Կաթողիկոս տերմինը սկսել է գործածվել V դ. կեսից: Կաթողիկոսը տնօրինում է եկեղեցու վարչատնտական, հոգևոր-բարոյական, ծիսական, դավանական բոլոր հիմնական հարցերը: Նրա անմիջական և առանձնաշնորհյալ իրավասություններն են եպիսկոպոս ձեռնադրելը և Մյուռոն օրհնելը: Կաթողիկոսը իրավասու է նաև հրավիրել ազգ-եկեղեցական ժողով, նշանակել և ազատել թեմական առաջնոր դներին կամ վավերացնել նրանց ընտրությունը, պատժել կարգազանց հոգևորականներին (ընդհուպ՝ կարգալույծ անելը): Սկզբնական շըրջանում, քանի դեռ կային ժառանգներ, կաթողիկոսական աթոռին բազմել են Գրիգոր Ա Լուսավորչի տան ներկայացուցիչները (325–373, ձեռնադրվել են Կեսարիայում), հետագայում, ժառանգներ չլինելու պատճառով, այս կարգը խախտվել է քրմական ծագում ունեցող Աղբիանոսի տան ներկայացուցիչ Շահակ Ա Մանազկերտցու աթոռակալությամբ (373–377): IV դ. ընթացքում կաթողիկոսները ժառանգաբար պաշտոնի են կոչվել գլխավորապես թագավորների կամքով և օժանդակությամբ, սակայն V դ. կեսից քաղական կացության կտրուկ վատթարացումը, մասնավորապես պետականության կորուստը, հարկադրել է հայ նախարարներին և եպիսկոպոսներին ստեղծել համատեղ խորհուրդներ կամ ժողովներ, որոնց իրավասությամբ է ընտրվել կաթողիկոս: Ռուսական կայսրության օրոք, Հովհաննես Ը Կարբեցուց (1831–1842) սկսած, կաթողիկոսական պաշտոնը հաստատել է ցարը: Այդ կարգը պաշտոնականացվել է 1836-ին ընդունված կանոնադրությամբ՝ «Պոլոժենիե»-ով, ինչը զգալիորեն սահմանափակել է կաթողիկոսի իշխանությունը:
կաթողիկոսներին պաշտոնի են կոչել կա՜մ տիրող քաղական իշխանությունը, կա՜մ ողջ հայ ժողովուրդը ներկայացնող Ազգային-եկեղեցական ժողովի պատգամավորները: Կաթողիկոսի պաշտոնը ցմահ է:
Ազգային-եկեղեցական ժողովը կարող է գահընկեց անել կաթողիկոսին բացառապես դավանական շեղումների դեպքում: Ընտրվելու իրավունքով կաթողիկոս. ընտրություններին կարող են մասնակցել բոլոր եպիսկոպոսները, իսկ որոշ նախադրյալների առկայության պարագայում՝ նաև աշխարհականները (Ներսես Ա Մեծ, Զաքարիա Ա Ձագեցի): Կաթողիկոս կարող են ձեռնադրել տասներկու կամ նվազագույնը՝ երեք եպիսկոպոսներ: Ձեռնադրությունից հետո կատարվում է կաթողիկոսի օծում սրբալույս Մյուռոնով՝ ավագագույն արքեպիսկոպոսի և ներկա եպիսկոպոսների ձեռքով: Վախճանվելու դեպքում կաթողիկոսի իրավասությունները, որոշ սահմանափակումներով, ստանձնում է Եպիսկոպոսաց ժողովի ընտրած կաթողիկոսական տեղապահը:
կաթողիկոսները եկեղեցական գործունեության շրջանակից դուրս օժտվել են նաև քաղաքացիական, դատական ատյանի լիազորություններով, տնօրինել են մշակութային, կրթական կյանքին առնչվող խնդիրներ: Հատկապես հայոց պետականության չգոյության պայմաններում կաթողիկոսները դարձել են երկրի կենտրոնական անձը և ստանձնել նաև համապատասխան քաղական իրավասություններ (բանակցություններ վարել, պատվիրակություն ընդունել, բանագնացներ առաքել ևն): Օտարների տիրապետության շրջանում, երբ շեշտված դրսևորվել են ներքին ուժերի կենտրոնախույս հակումները, կաթողիկոսներից շատերը դարձել են հայ ժողովրդին միավորող կարևորագույն գործոն և աջակցել նրա մղած ազատագրական պայքարին: Քաղաքական անբարենպաստ պայմանների թելադրանքով հայոց ընդհանրական կաթողիկոսի նստավայրը բազմիցս փոխվել է : 1441-ից ի վեր կաթողիկոսի նստավայրը գտնվում է Ս. Էջմիածնում: Ս. Էջմիածնի ընդհանրական կաթողիկոսը կոչվում է Ամենայն հայոց (այդ տիտղոսը սկսել է գործածվել X դարից, տարածում ստացել՝ XV դարից, պաշտոնապես կիրառվել՝ XIX դարից, Ներսես Ե Աշտարակեցու օրոք): Ներկայիս տիտղոսն է Ծայրագույն պատրիարք և կաթողիկոս ամենայն հայոց:
Պատմաքաղաքական անբարենպաստ հանգամանքների բերումով XVI դարից կաթողիկոսներին կից գործել են «աթոռակից» կաթողիկոսներ, որոնց ներկայությունն ապահովել է եկեղեցական առաջնորդության անվտանգ հարատևումը [Դավիթ Դ Վաղարշ ապատցի կաթողիկոսը (1590–1629), քաղաքական կացությունից ելնելով, 1593-ին աթոռակից կաթողիկոս է ձեռնադրել Մելքիսեդեկին]: Եղել են դեպքեր, երբ օրինավոր կաթողիկոսի հետ միաժամանակ, մի այլ վայրում, պաշտոնավարել է հակաթոռ կաթողիկոս, որի հոգևոր և եկեղեցավարչական գերագույն իշխանությունն էլ կոչվել է հակաթոռ կաթողիկոսություն:
կաթողիկոսի տարազը հիմնականում համապատասխ անում է եպիսկոպոսական զգեստին, այն տարբերությամբ, որ կաթողիկոսը՝ իբրև գերագույն իշխանության մարմնավորում, իրավունք ունի կրելու նաև հայրապետական ասա (տես Գավազան) և կոնքեռ (տես Զգեստ եկեղեցական): Կաթողիկոսին անմիջապես դիմելու հարգելի ձևը «Վեհափառ Տեր» կամ «Վեհափառ» մակդիրն է: Կաթողիկոսի նստավայրը կոչվում է Վեհարան:
1999-ից Ամենայն հայոց հայրապետը Գարեգին Բ Ներսիսյանն է:

Աղբյուր` Ք.Հ, հանրագիտարան






Բաժին: Քրիստոնեական դասընթացներ | Դիտումներ: 1362 | Ավելացրեց: Տեր_Համբարձում | Պիտակներ: Katoxikosutyun | Հեղինակություն: 5.0/17
Որոնում կայքում


Armenian Directory
Սույն կայքի նյութերը պաշտպանված են հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը կայքին պարտադիր է:
Օնլայն ընդամենը: 1
Հյուրեր: 1
Օգտվողներ: 0

Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցի © 2011-2013