Գլխավոր էջ | Գրանցում | Մուտք | RSS
Օրացույց
«  մայիս 2011  »
երկերեչորհինուրբշաբկիր
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031
Մուտքի եղանակը
Մուլտիմեդիա
Սուրբ Եփրեմ Ասորի. Ճառընտիր. pdf
В. Г. Тунян. Патриаршество Хримяна Ай...
Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյան Մահ և անմահութ...
Անկանիմք
Սահակ եպս. Մաշալյան Կանայի հարսանիքը (տե...
Նոր տարվա եւ Սուրբ Ծննդյան ներկայացում մ...
Ամանորի եւ Սուրբ Ծննդյան տոների նախապատր...
Սևանի Վազգենյան Դպրանոց Քրիստոս ի մեջ մե...
Բողոք հոգեվորսության դեմ
Հովվի տկարություններն ու աստվածային շնոր...
Սահակ եպս. Մաշալյան Անառակ որդու վերադար...
Տ. Բագրատ Եպս. Գալստանեան, Օծումն հիվանդ...
Քննարկում աղանդների մասին «Բրիֆինգ» հաղո...
А. В. Тонконогов. Пенитенциарная сектало...
Մայր Աթոռ սբ Էջմիածին. Քրիստոնեական դաստ...
Սուրբ Մովսես Խորենացի. Աստվածաբանական եր...
Ս. Գրիգոր Նարեկացի. Մատյան Ողբերգության...
Տեր Հովհաննես. Ինչ է Սուրբ Պատարագը
Հայկական եկեղեցու օծում Seattle քաղաքում
Սահակ եպիսկոպոս Մաշալյան Հրաշքների մասին...
ՈՍԿԵՀՈՒՌ ՍՐԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ( ռեժիսոր` ՎԱՀ...
Հովհաննես Գառնեցու Աղոթքները.pdf
Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու տոները. Ար...
Ամերիկյան մուլտֆիլմերի կործանարար ազդեցո...
Լուսինե Զաքարյան. Հայաստան երկիր դրախտավ...
Կանայք Հայ Եկեղեցում
ՍԲ. Պատարագ Կոմիտասյան 02 mp3
Սահակ եպս. Մաշալյան Բարի Սամարացին (տեսա...
Սուրբ Ներսես Շնորհալի. Մեկնություն Մատթե...
Նոր Կտակարան. pdf
«Բարև Երկիր» ծրագրի ուղիղ եթերում ՄԱՆԱՆԱ...
Գեղարդավանքի երգչախումբ. Այսօր տօն է. mp...
Ս. Հովհան Որոտնեցի «Մեկնողական-իմաստասիր...
Տեսանկյուն Կաթողիկոսի հրաժարականը
Парадокс Человека: Новый Взгляд на Стару...
Ejmiatsin bells
Խրիմյան Հայրիկ. Պապիկ և թոռնիկ. pdf
Ձերբակալվել են այլասերված աղանդի պարագլո...
Սևանի Վազգենյան Դպրանոց. Հրաշափառ Աստուա...
Աստվածաշունչին պատասխանները ծողովրդի հա...
Меч Обоюдоострый Конспект по Сектоведен...
Երիտասարդական Ինտելեկտուալ խաղեր
Կոմիտաս Ասլամազյան. Շուշիկի mp3
Տէր Կիւրեղ քհն. Տալեան - Եկեղեցի եւ աղան...
Ջրօրհնեք զորամասում (Եկեղեցական կյանք)
ՍՈՒՐԲ ԿՈՒՅՍԻ ԸՆԾԱՅՈՒՄԸ ՏԱՃԱՐԻՆ (տեսանյու...
ՍԻՐԱՆԿՅՈՒՆ ծրագրի հյուրն է Տեր Վահրամ քա...
Учение Иисуса Христа об отношении к сект...
Աբել արքեպիսկոպոս Մխիթարյանց. Երկերի ժո...
ИНКВИЗИЦИЯ.pdf
Գլխավոր էջ » 2011 » մայիս » 14 » Կլինիկական հոգեբանություն

21:17
Կլինիկական հոգեբանություն


Ներկայումս արդեն հաստատված է, որ մահը ոչ միայն որակական թռիչք է օրգանիզմի կենդանի վիճակից դեպի մեռած վիճակը, այլև քիչ թե շատ տևական կենսաբանական գործընթաց, որն ունի մի շարք փուլեր: Սրտի և շնչառական համարակարգի աշխատանքի դադարն այժմ չի դիտվում որպես իսկական, վերջնական մահ: Մարդը մեռած է համարվում, եթե նրա մարմնում առաջանում են այդպիսի անշրջելի ախտաբանական փոփոխություններ, որոնց հետևանքով օրգանիզմն այլևս չի կարող գործել և գոյություն ունենալ որպես մեկ ամբողջություն: Առանձնացվում են հետևյալ փուլերը.
ա) Մինչհոգեվարքային կամ մերձմահու փուլ,
բ) Մինչհոգեվարքային փուլից հոգեվարքին անցնելը տեղի է ունենում այսպես կոչված ՙթերմինալ դադարի՚ փուլի միջոցով, որի ժամանակ շնչառությունը սովորաբար դիտվում է օրգանիզմի բոլոր մարած ‎ֆունկցիաների ուժեղացում:
Բայց հոգեվարքի փուլում պահպանվում է երկարավուն ուղեղի ակտիվությունը, որի հետևանքով նաև՝ մեռնողի շնչառությունը, սրտանոթային համակարգի ակտիվությունը: Այստեղ գտնվող շնչառական կենտրոնի գրգռման հետևաքով մեռնողի շնչառությունը դառնումէ խոր ու ջղաձգական: Բայց թթվածնային քաղցի խորացման հետևանքով երկարավուն ուղեղի գերակտիվությունը հերթափոխվում է արգելակմամբ և որոշ ժամանակ անց շնչառությունը դադարում է: Հոգեվարքի ընթացքում խանգարվում է նաև սրտի աշխատանքը, և, ի վերջո, սիրտը կանգ է առնում: 
Հոգեվարքն այսպիսով ավարտվում է, սկսվում է մահվան հաջորդ փուլը՝ կլինիկական մահը: Եթե մեռնողին չի հաջողվում վերակենդանացնել, ապա կլինիկական մահվանը հաջորդում է կենսաբանական մահը, որից այլևս դեպի կյանք վերադարձ չկա: Կլինիկական մահվան փուլի սկսվելը դրսևորվում է մեռնողի «վերջին շնչով» և սրտի վերջին զարկով:Այդ պահից սկսած մարդն արտաքանապես մեռած է թվում. չի շնչում, սիրտը չի խփում, մարմինը լրիվ թուլացած է, գիտակցությունը բացակայում է, աչքերը լույսի նկատմամբ ոչ մի հակազդում չեն դրսևորում, մաշկը խիստ գունատ ու կապտավուն է: Սակայն պարզվում է, որ օրգանների և հյուսվածքների, ինչպես նաև նյարդային համակարգության կենսունակությունը որոշ ժամանակի ընթացքում պահպանվում է:
Այսպիսով կլինիկական մահը սկսվում է այն պահից, երբ սրտի աշխատանքն ու շնչառությունը կանգ են առնում: Այդ փուլի տևողությունը հաշվվում են 4-5 րոպե: Դա կյանքի ու մահվան միջև ընկած փուլն է:
Մարդն օժտված է շրջապատող աշխարհն զգալու, ճանաչելու հատկությամբ: Մարդիկ լսում են ձայներ, տեսնում առարկաներ, զգում հոտեր: Ամեն մարդ ի վիճակի է դատողություններ անելու այս կամ այն երևույթի, փաստի, իրադարձության վերաբերյալ: Մարդիկ կարողանում են հիշողության մեջ առաջ բերել պատկերներ, վերարտադրել ամեն մի անհրաժեշտ բան, ի վիճակի են պատկերացնելու նաև այն, ինչը երբեք չեն ընկալում, կամ էլ այն, ինչը գոյություն չունի:
Մարդը ոչ միայն ճանաչում է աշխարհը, այլև ցուցաբերում սեփական վերաբերմունքը առարկաների ու երևույթների նկատմամբ, վերապրում և հանդես է բերում որոշակի զգացմունքներ: Բացի այդ, նա նաև գործում է այս աշխարհում, ցուցաբերում ակտիվություն, ընդունում որոշումներ, հանդես բերում կամային գործունեություն: մարդը ստեղծագործող է: Ողջ կյանքի ընթացքում նա փորձ է կատարում և կիրառում՝ ստեղծելով նորը, հաղթահարելով հնի սխալները:
Ամեն մարդ մյուսներից տարբերվում է ինչ-որ բանով՝ խառնվածով, բնավորությամբ և ընդունակություններով: Այս բոլորը՝ զգայունությունը, ըմբռնումը, հիշողությունը, մտածողությունը, երևակայությունը, զգացմունքները, կամքը, գիտակցությունը, խառնվածքը, բնավորությունը, ընդունակությունները մարդու հոգեկան գործընթացները, հատկությունները, վիճակները և առանձնահատկություններն են: Այն գիտությունը, որն ուսումնասիրում է այդ ամենը, կոչվում է հոգեբանություն: Հոգեկանի դրսևորումները խիստ բազմազան են: Հոգեբանությունը ուսումնասիրում է հոգեկան գործունեության օրենքներն ու օրինաչափությունները կամ էլ հոգեբանությունը գիտություն է հոգեկանի ծագման ու զարգացման օրենքների ու օրինաչափությունների մասին: Այսինքն՝ հոգեբանության ուսումնասիրության առարկան հոգեկանն է կամ հոգեկան գործունեությունը:
Պայմանականորեն հոգեկանը բաժանվում է երեք մեծ խմբի ՝
1. Հոգեկան գործընթացներ, որոնց մեջ մտնում են հոգեկան գործունեության ճանաչողական կամ իմացական ձևերը՝ զգայունություն, ըմբռնում, մտապատկեր, երևակայություն, հիշողություն, մտածողություն:
2. Հոգեկան վիճակներ, որոնց վերաբերում են արտաքին և ներքին իրադրությունների ազդեցությամբ առաջացած հույզերը, զգացմունքները, տրամադրությունները, ա‎ֆեկտը:
3. Հոգեկան առանձնահատկություններ կամ հատկանիշներ, որոնց մեջ մտնում են պահանջմունքները. ընդունակությունները, հետաքրքրությունները, խառնվածքը, բնավորությունը:
Հոգեկանի մասին վերջնական և ամբողջական սահմանում չկա, բայց ժամանակակից շատ տեսություններ հոգեկանը դիտում են որպես հատկություն, որը միշտ պետք է ունենա իր կրողը:Տվյալ դեպքում հատկությունը անշոշափելի, վերացական, անկախագուշակելի երևույթ է և վերաբերում է կենտրոնական նյարդային համակարգին: Այսպիսով, հոգեկանը մարդկային ուղեղի հատկանիշ է: Երբեմն այն վերագրվում է նաև կենդանիներին:
Երբ հոգեկանը դիտենք որպես արտացոլման հնարավորության ձև, ապա կասկած չկա, որ օրգանական կառուցվածքի բարդացումը առաջ է բերում արտացոլման հնարավորության բարդացում:
Հոգեբանության մեջ հայտնի են աշխատանքի հոգեբանությունը, ինժեներական հոգեբանությունը, էթնոհոգեբանությունը, ընտանեկան հոգեբանությունը, սեռական հոգեբանությունը, ռազմական հոգեբանությունը և բժշկական հոգեբանությունը, որի մեջ առանձնանում է կլինիկական հոգեբանությունը:
Մարդու ու օրգանիզմի հարմարվողականության սահմանները ևս սահմանափակ են, և նրա գոյության կենսաբանական կողմի նորմալ կազմակերպումը ոչ միայն առաջնահերթ, այլ կենսական խնդիր է: Հասարակության մեծագույն հոգատարության է արժանի մարդու կենսոլորտի պահպանումը՝ որպես իր գենո‎ֆոնդի պահպանման բնական պայման: 
Երկրորդ. մարդու սոցիալական միջավայրը մեծապես կախված է նրա նյութական արտադրության խելացի կազմակերպությունից, մարդկային հասարակական հարաբերությունների բարոյական կատարելագործումից, որի ավրատը իրենով պիտի նշանավորի համաշխարհային միասնական քաղաքակրթության ստեղծումով, առանց որի մարդկությունը հնարավորություն չի ունենա լուծելու էկոլոգիական և սոցիոլոգիական գլոբալ խնդիրները:
Այս խնդիրները լուծելու համար ելակետային է այն դրույթը, որ մարդու կենսաբանական, հասարակական էության մեջ անթույլատրելիէ գերագնահատել կամ թերագնահատել ոչ նրա կենսաբանական բնույթը, և ոչ էլ հասարակական էությունը, այլ մարդկային կյանքը պետք է կառուցել՝ ելնելով դրանց հնարավոր ներդաշնակությունից:
Մարդու էության փիլիսոփայական ըմբռբնմամբ տեսանկյունից առանձնահատուկ է կյանքին ու մահվանը վերաբերող հարցերը: Այսքանով, որքանով մարդը բնական էակ է, նա իմաստավորում է ոչ միայն բնության, այլև իր և մարդկային հասարակության պատմությունը:
Բնության հավիտենականության մարդու կյանքը մի ակնթարթ է, որը աներկբա հասկանում է յուրաքանչյուր ոք և հաստատ համոզված է իր անցողիկության ու մահվան անխուսափելիության մեջ: Իմաստավորելով բնության և հասարակության պատմությունը՝ մարդը գիտակցում է մահվան անխուսափելիությունը և իր վերջավոր լինելը, որոնք խորապես փոթորկում են նրա հոգևոր աշխարհը և իրական հիմք հանդիսանում բազմաթիվ հոռետեսական տրամադրությունների և անմարդկային արարքների համար: Կարծես թե մահվան սպառնալիքը և վախը նրա նկատմամբ, ստվերի պես հետևում են նրան: մարդը զգում է իր անզորությունը ամենազոր մահվան նկատմամբ:
Այս պարագային մարդու առջև ծառանում է կյանքի իմաստի հարցը, այն սուր և երբեմնի հիվանդագին հարցերից մեկը, որն իրենով նշանավորում է նրա ապրելաձևը և կյանքի նպատակը: Բնական է, որ յուրաքանչյուր ոք իր անհատական կյանքի նպատակները և իմաստը իրականացնելու համար ղեկավարվում է կոնկրետ գաղափարներով, կյանքի է կոչում հենց այդ գաղափարները: Արտաքին հայացքից որքան էլայդ գաղափարները խստագույնս անհատական լինեն, այնունամենայնիվ, իրենց բնույթով ու ծագումով խորապես հասարակական են, բխում են հասարակական շահերից: 
Իրենց նպատակները մարդիկ իրականացնում են ոչ թե մյուս մարդկանց ու կոլեկտիվների շահերից ու նպատակներից անջատ ու անկախ, այլ այնպես, որ դրանք զուգակցվեն մյուսների շահերին ու իրականացվեն հանուն այդ շահերի: Այս երկակի օրինաչափությունը ստիպում է մարդկանց ապրել բարոյական նորմերով՝ բարության, ճշմարտության և արդարության սկզբունքներով, հակառակ պարագային՝ մարդը տեղ չունի մարդկային հանրության մեջ: Ուրեմն անհատների կյանքի իմաստը խստիվ թելադրվում, նախապես ծրագրավորվում և իրականացվում է հասարակայնորեն՝ մյուս մարդկանց շահերին ու գործողություններին զուգակցված: Սա է պատճառը, որ մարդը ցուցաբերում է ստեղծագործական ակտիվություն, ստեղծում այնպիսի արժեքներ, որոնք հասարակության կողմից գնահատվում են դրականորեն: Հենց այստեղ է թաքնված մարդու կյանքի իմաստը՝ ապրելու և աշխատելու այնպես, որ հասարակայնորեն իմաստավորվի իր անհատակ կյանքը: Այլապես մարդը կհավասարվի կենդանուն:
Մարդու անհատական կյանքի իմաստը, այսպիսով, ձևավորվում է և արժեքավորվում ոչ թե նրա վերջավոր, անցողիկ անհատական կյանքով ու գործունեությամբ, այլ այն բանի գիտակցումով, որ նրա կյանքն ու գործունեությունը իմաստավորվում ու արժեքավորվում են հասարակայնորեն: Մարդու ‎ֆիզիկական-կենսաբանական մահով չի ավարտվում նրա կյանքը: Այն շարունակվում է նախ, գենետիկորեն՝ փոխանցվելով սերնդից սերունդ, և, երկրորդ, մարդկային ցեղի անընդհատության շնորհիվ՝ ձուլվելով մարդկային պատմությանը: Այս ռեալ իրողությունների շրջանակներում մարդը իմաստավորում է իրեն ու իր կյանքի իմաստը, իր արարքներն ու գործունեությունը, այն՝ թե որքանով է նա ապրել իր հարազատների, մերձավորների, արյունակիցների, մյուս մարդկանց, ազգի ու հայրենիքի, և, ընդհանրապես, հասարակության շահի և բարօրության համար: Այս բարձունքից դիտարկելով մարդկանց անհատական վերջավոր կյանքը, տեսնում ենք, որ նրա ‎ֆիզիկական մահով չի ավարտվում նրա անհատական կյանքը: Մարդկային ցեղի հավիտենական գոյության մեջ այն շարունակվում է որպես մարդկության համաշխարհային պատմության մի մասնիկ: Մարդը անմահանումէ այս հոսքի մեջ՝ որպես ժամանակակիցների ու սերունդների համար պատմություն կերտող: Այսօրվա մարդկային հիշողության մեջ ապրում են հնագույն քաղաքակրթությունը կերտած բազմաթիվ ազգեր ու ժողովուրդներ, նյութական և հոգևոր գործունեության մեջ առավել ներդրում ունեցած հազարավոր խոշորագույն անհատականություններ, ինչպես նաև հայրենիքի ու ժողովրդի ազատության ու անկախության համար պայքարող մարտիկներ ու առաջնորդներ: ‎ֆիզիկապես գոյություն ունի հայ ժողովուրդը, հավիտենապես կապրեն Հայկ Նահապետն ու Մովսես Խորենացին, Արշակ թագավորն ու Վարդան Մամիկոնյանը, Խաչատուր Աբովյանն ու Հովհաննես Թումանյանը և հարյուր հազարավոր խոշոր անհատականություններ, իսկ հայկական նյութական ու հոգևոր կուլտուրայի մեջ՝ հայ ժողովուրդը՝ որպես իր պատմության կերտող:
Մարդու անմահությունը առավել տեսանելիորեն արտահայտվում է գեղարվեստական մտքի պատմության, գիտության և արվեստի պատմության մեջ, որտեղ ընդհանրացվում են կյանքի անմահության հիմնական, բնորոշ գծերն ու հատկությունները՝ բարոյականն ու գեղարվեստականը, մարդկային կոնկրետ կերպարների միջոցով: Եվ եթե փորձենք մարդկային անհատական կյանքի իմաստի մեջ բաղդատել նրա երկու կողմերը՝ մարմնապես վերջավոր լինելը և մարդկային պատմության մեջ նրա անմահությունը, ապա ակնհայտ է, որ կյանքի իմաստը խտանում է անմահության մեջ, այն բանի մեջ, որ մարդն անմահ է հենց իր գործերով ու արարքներով: Այս տեսանկյունից գիտակցելով իր կյանքի իմաստը և պայքարելով լավագույն կյանքի համար՝ մարդը իրեն զգում է երջանիկ: Երջանկությունը իմաստալից կյանքի գիտակցումն է հոգևոր ապրումների միջոցով, այն բանի գիտակցումն ու իրականացումը, որ մարդ ապրում է մյուսներին երջանկացնելու համար: Վերջին հաշվով, կյանքի իմաստը երջանկություն կերտելու, երջանկությանը ձգտելու ներքին անհրաժեշտության իրականացման մեջ է:
Այս մտքերից ակնհայտորեն բխում է, որ մարդու հասարակական էությունը չպետք է փնտրել իր մեջ, այլ այն հասարակական կապերի ու հարաբերությունների մեջ, որտեղ ապրում է նա: Այստեղ ևս արտահայտվում է մարդու էության երկակիությունը: Մի կողմից այդ էությունը իր մեջ է, որքանով մարդը ինքն է կերտում իր անհատական կյանքը, ինքն է իր կյանքի իմաստի, երջանկության ու անմահության սուբյեկտն ու կերտողը, մյուս կողմից՝ այդ էությունը իրենից դուրս է, որովհետև դրանք կարող են իրականանալ միայն մյուս մարդկանց հետ ունեցած կապերի ու հարաբերությունների, մարդկային համատեղ-միասնական գործունեության ու ապրելաձևի պայմաններում: Ռոբինզոնությունը, որպես բացարձակ անհատական կեցություն, բացառվում է մարդկային անհատական գոյության տեսանկյունից այն հասարակ պատճառով, որ, որպես այդպիսին, այն գոյություն չի ունեցել և գոյություն ունենալ չի կարող:
Ընդհանրացնելով՝ կարելի է ասել, որ մարդու մարդկային էությունը, կյանքի իմաստն ու երջանկությունը նրա բարոյական ու գեղարվեստական անհաշտ պայքարն է մարդ դառնալու և ամբողջ կանքում մարդ մնալու համար: 
Մարդու բարձրագույն հոգեկան պահանջմունքների շարքում նշանակալի տեղ է գրավում կյանքի իմաստի պահանջմունքը, որի բավարարումը միանգամայն անհրաժեշտ է նորմալ հոգեկան գործունեության պահպանման, անձի զարգացման, գործունեության մեջ վարպետության և բարոյական հասունացման հասնելու համար: Մեծ մտածողողներից մեկը` Ն. Լ. Տոլստոյը իր «Խոստովանանքում»-ում գրել է, որ կյանքի իմաստի կորուստը մահվան է հավասար: Անկասկած, այստեղ խոսքը գնում է հոգեբանական մահվան մասին, որն էլ իր հերթին, կարծես անիմաստ է դարձնում նաև մարմնի գոյությունը, որի մեջ, ի դեպ, կյանքի իմաստի կորստի դեպքում հիվանդագին փոոխություններ են առաջանում :
Կյանքի իմաստը կորցրած մարդը հայտնվում է հոգեբանական ճգնաժամի վիճակում: Իսկ որտեղ կա հոգեբանական ճգնաժամ, այնտեղ առկա է նաև ներքին կամ արտաքին կոնֆլիկտ կամ էլ այդ երկուսը միասին. ճգնաժամը կոնֆլիկտի սրման աստիճանն է: Երբ խոսքը ոչ թե սոցիալական, այլ հոգեբանական կոնֆլիկտի մասին է, ապա այն ճգնաժամային է դառնում, եթե անձն ունի կենսականորեն կարևոր պահանջմունք, որը մինչ այդ, արգելքների հանդիպելով, չէր բավարարվում: Ճգնաժամի վիճակի հասած կոնֆլիկտի պահպանումը հղի է վտանգավոր մասնավորապես հիվանդագին հետևանքներով: Օրինակ, կյանքի իմաստի պահանջմունքը բավարարելու հնարավորություն չունեցող անձը կարող է լրջորեն հիվանդանալ և նյարդային, և հոգեկան, և մարմնային հիվանդություններով: Նա պետք է գոնե ճգնաժամից դուրս գալու որևէ ելք գտնի, պետք է ընտրություն կատարի: Նա կարող է, օրինակ, հրաժարվել կյանքը իմաստավորելու նպատակով ընտրված այն ուղուց, որը նույնպես կարող է իմաստ հաղորդել իր գոյությանը: Այսպես, եթե որևէ մեկը չի կարողանում արդյունավետ գործունեություն կատարել ընտրված բնագավառում և դա նրան ճգնաժամի է հասցնում, ապա կարող է այլ բնագավառ ընտրել և, արդյունքներ ստեղծելով, իմաստավորել իր կյանքը: Հաճախ դա չափազանց դժվար է, հատկապես տարեց մարդկանց մոտ:
Մյուս հնարավոր ուղին բուն պահանջմունքը թուլացնելը կամ վերացնելն է, եթե դա իսկապես հնարավոր է: Բանն այն է, որ կան պահանջմունքներ, որոնք մտնում են այն երևույթի մեջ, ինչը մարդու էություն են անվանում: Եթե մարդու մեջ մեռցնենք այդ պահանջմունքները, ապա կմեռցնենք նաև մարդուն, նա այլևս լիարժեք չի լինի: Այդ պատճառով կարելիէ գնալ այլ ճանապարհով, օրինակ, կարելի է մտածել, որ բոլորովին էլ պարտադիր չէ, որ յուրաքանչյուրի կյանքն իմաստ ունենա և այն էլ` առանձնահատուկ կամ մեծ իմաստ:
Ներկայումս հաստատված է, որ մահը ոչ միայն որոկական թռիչք է օրգանիզմի կենդանի վիճակից դեպի մեռած վիճակը, այլև քիչ թե շատ տևական կենսաբանական գործընթաց, որն ունի մի շարք այժմ չի դիտվում, որպես իսկական, վերջնական մահ:
Բժշկական հոգեբանությունը մեկ անգամ հաստատում է, որ յուրաքանչյուր վիրահատող բժիշկ նախ և առաջ պետք է լինի հոգեթերապեվտ և կատարելապես տիրապետի բժշկական խոսքին: Խոսքային գրգռիչներն իրենց ‎ֆիզիոլոգիական և սոցիալական նշանակության հետևանքով առանձնահատուկ տեղ են գրավում մարդու նյարդա-հոգեբանական գործունեության մեջ:
Խոսքը փոխարինում, արտացոլում և ընդհանրացնում է արտաքին և ներքին միջավայրերի կոնկրետ դրսևորումների իմաստը: Վերլուծելով կլինիկական հոգեբանության տեսական և պրակտիկ նյութը՝ կարելի է ասել, որ օրգանիզմի ներքին վիճակների վրա հնարավոր է մեծ ազդեցություն թողնել կամ գործել խոսքի միջոցով:
Անոխինը նշում է, որ մարդկանց վարքի և գործունեության կարևոր գործոններից մեկը հույզերն են: Հոգեթերապիայի անցկացման ժամանակ էմոցիոնալ (հուզական) գործոնը կարևոր է ոչ միայն հիվանդի, այլև նրան բուժողի համար: Հիվանդի հետ ճիշտ կազմակերպված զրույցը երբեմն վելի մեծ արդյունք կարող է ունենալ, քան մեկ այլ ազդեցություն: Բարձրագույն նյարդային համակարգության գործունեության ուսմունքը, որը հիմնավորում է օրգանիզմի և հոգեկանի միասնությունը, արտահայտում է նաև հոգեերապիայի և բժշկական հոգեբանության անխախտ կապը: 
Հոգեթերապևտիկ ազդեցության ‎ֆիզիոլագիական մոխանիզմը կախված է բժշկի խոսքային ներշնչման հետևանքով գլխուղեղի կեղևի ընկալունակությունից: Նշանակում է, որ յուրաքանչյուր բժշկի հիմնական թերապևտիկ հնարների թվում պետք է անբաժանելի մաս կազմի նաև պսիխոթերապիան: Նման եզրակացությունը հուշում է, որ չի կարող լինել մաքուր սոմատիկ հիվանդություն, որը չուղեկցվի այս կամ այն նևրոտիկ դրսևորումներով:
Իսկապես ուսումնասիրելով մարմնական հիվանդությունը՝ բժիշկը չպետք է մոռանա հիվանդության պաթոգենեզի մասին (օրինակի համար մարմնական դրսևորման պատճառը կարող է լինել հոգեկան խանգարումը): Չայած հոգեթերապիայի բնագավառում ունեցած հաջողություններին՝, ցավոք, դեռևս նրա հնարավորությունները մնում են չգնահատված:
Բժշկական հոգեբանության ուսումնասիրությունը թույլ կտա բժիշկներին և հոգեբաններին, որ նրանք կարողանան սովորել և հասկանալ հիվանդի կամ հոգեբանի օգնությանը դիմած այցելուի հոգեբանական առանձնահատկությունները՝ առողջության արդյունավետ վերականգնման և սրացումների կանխման նպատակով: Կլինիկական հոգեբանության իմացությունը հնարավորություն կտա ուսումանսիրելու և խորհելու մադկային հոգեկանի խորքերում թաքնված այն երևույթների մասին, որոնք չեն վերծանվում սարքավորումների կամ սովորական կլինիկական հետազոտությունների միջոցով, սակայն նպաստում են հիվանդի հիվանդության կամ հոգեկան դժվարության խորացմանը, ազդում մարդու վարքի և սոցիալական հարաբերությունների վրա:
Ինչպես արդեն նշվեց, հոգեբանության մեջ հայտնի են աշխատանքի հոգեբանությունը, ինժեներական հոգեբանությունը, էթնոհոգեբանությունը, ընտանեկան հոգեբանությունը, սեռական հոգեբանությունը, ռազմական հոգեբանությունը և բժշկական հոգեբանությունը, որի մեջ առանձնանում է կլինիկական հոգեբանությունը: 
Ընդհանրապես բժշկական հոգեբանության բովանդակությունը և տեղը այլ գիտությունների շարքում տարբեր մոտեցումների և մեկնաբանությունների տեղիք է տալիս, որոնք ոչ միայն միանշանակ չեն բացատրում իրենց տեսանկյունը, այլ հաճախ արտահայտում են միմյանց հակասող հայացքներ:
Որոշ մասնագետների կարծիքով բժշկական հոգեբանության խնդիրն է որքան հնարավոր է մեծ ծավալով ուսուցանել ապագա բժիշկներին ավանդական (կամ դասական) հոգեբանության հիմքերը:
Ինչ խոսք, որ հոգեբանական հարցերի լայնածավալ ուսուցումը կնպաստի և կհարստացնի բժշկի գիտելիքները, սակայն պետք է նկատել, որ այդքանը բավական չէ: Մյուս տեսակետը առաջ քաշեց գերմանացի հոգեբան-հոգեբույժ Կրեչմերը, որը գտնում էր, որ բժշկական հոգեբանության հիմնական բովանդակությունը պետք է լինի հիվանդության էության հոգեբանական վերլուծությունը:
Երրորդները շեշտը դնում էին ընդհանուր հոգեախտաբանության վրա: Այս դեպքում բժշկական հոգեբանության ուսումնասիրության առարկան են դառնում հոգեկան հիվանդությունները: Պարզ է, որ ուսումնասիրելով նեղ շրջանակ, այս տեսակետը ևս կատարյալ չէ:
Հիմնվելով վերը նշված կոնցեպցիաների վրա՝ կարելի է ասել, որ բժշկական հոգեբանությունը ուսումնասիրում է հիվանդի հեգական բազմազան առանձնահատկությունները, նրանց ազդեցությունը առողջության վրա, ինչպես նաև բժիշկ-հիվանդ փոխհարաբերությունների համակարգի բոլոր օղակները:
Ի տարբերություն ընդհանուր հոգեբանության, որի ուսումնասիրության օբյեկտը ընդհանրապես հոգեկանն է, բժշկական հոգեբանությունը ուսումնասիրում է հիվանդ մարդկանց հոգեկանը:
Արտադրության և գործունեության մյուս բնագավառների համեմատությամբ բժշկի գործունեության օբյեկտը հիվանդն է՝ իր ամենանուրբ և ամենախոցելի տեղերով:
Ահա թե ինչու հնարավոր չէ պատկերացնել բժշկական հոգեբանությունը որպես վերացական գիտություն՝ առանց գործնական հոգեբանական հմտությունների և կարողությունների:
Ընդհանրացնելով՝ կարելի է ասել, որ բժշկական հոգեբանությունն ուսումնասիրում է նաև մարդու վրա բոլոր տեսակի բարերար և կործանիչ ազդեցությունները՝ ելնելով անձի և նրա միջանձնային հարաբերություններից:
Կլինիկական հոգեբանությունը ուսումնասիրում է անձանց մոտ վիրահատության պատրաստման ժամանակ առաջ եկած պրոբլեմները: Կլինիկական հոգեբանության շրջանակներում է մտնում անձանց մեջ առաջացող կամ առաջացած նախավիրահատական և հետվիրահատական պրոբլեմները կամ խնդիրները:
Կլինիկական հոգեբանությունն ունի ընդհանուր և մասնավոր բաժիններ.
Ընդհանուր բաժիններն են՝
1. ժամանակավոր փոփոխության ենթարկված հիվանդների հոգեբանության հիմնական օրինաչափությունները, նորմալ և հիվանդ հոգեկանի չափանիշները, բժիշկ-հիվանդ փոխհարաբերությունները, բուժպրո‎ֆիլակտիկ միավորման հոգեբանական մթնոլորտը:
2. պսիխոսոմատիկ և սոմատոպսիխիկ դրսևորումները և նրանց փոխազդեցությունը,
3. անհատականության մասին ուսմունքը, անձ-անձնավորություն, անհատ-անհատականություն շրջանակը, խառնվածքի տիպը, բնավորությունը, տարիքային առանձնահատկությունները, և հուզական-կամային գործընթացները, 
4. բժշկական դեոնտոլոգիան՝ բժշկի պարտքի զգացումը, բարոյականությունը, գաղտնապահությունը և այլն,
5. Հոգեհիգիենան և հոգեպրո‎ֆիլակտիկան, որոնց հետ սերտ կապված է նաև հոգեթերապիան:
Կլինիկական հոգեբանության մասնավոր բաժիններն են՝
1. նյարդա-հոգական խանգարումներով հիվանդների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները,
2. տարբեր մարմնական (սոմատիկ) հիվանդությունների դեպքում դրսևորվող հոգեկան առանձնահատկությունները (օր. խրտանոթային, ին‎ֆեկցիոն, գինեկոլոգիական, մաշկային, վիրաբուժության միջամտության և հետվիրահատական ժամանակաշրջանի հոգեբանությունը)
3. համակարգային կամ օրգանական արատներով հիվանդների հետ աշխատանքի ինքնատիպությունը:
Այսպիսով, կլինիկական հոգեբանության ուսումնասիրության առարկան է հիվանդի և բուժաշխատողի անձը, նրանց փոխհարաբերությունները տարբեր իրավիճակներում, բոլոր օղակների բուժաշխատողների փոխհարաբերությունները, բժշկական դեոնտոլագիան:
Բժշկական հոգեբանությունը ուսումնասիրում է՝
1. հոգեկանի դերը առողջության ամրապնդման և հիվանդությունների կանխարգելման մեջ, հոգեկան գործընթացների տեղը և դերը զանազան հիվանդությունների առաջացման և ընթացքի մեջ,
2. հոգեկան վիճակների բուժման գործընթացում,
3. տարբեր հիվանդությունների հետևանքով առաջացող հոգեկան խանգարումները:
2. Կլինիկական հոգեբանության վիրահատական բաժանում. բժշկի և հիվանդի հարաբերությունները, ինչպիսին է բժիշկը հիվանդի նկատմամբ
Հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմները գործում են յուրաքանչյուր մարդու մեջ և օգնում, որ անձը խուսափի տխուր և տհաճ հիշողություններից և զգացումներից:
Գործադրելով պաշտպանական տարբեր միջոցներ՝ հիվանդը կարողանում է թեթևացնել հոգեկան լարվածությունը: Հարկ է նշել նաև, որ ինքնապաշտպանական մանևրներից ոչ բոլորն են առաջանում գիտակցաբար: Առավել հաճախ դրանք առնչվում են հոգեկանի անգիտակցական մակարդակի հետ:
Պաշտպանական հոգեբանական մեխանիզմները ծառայում են տարբեր պատճառներով առաջացած տագնապները և հոգեկան հակասությունները վերացնելը :
Կլինիկական հոգեբանության աշխատանքի ընթացքում հանդիպող ամենաշատ պաշտպանական մեխանիզմները բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ լիակատար և ոչ լիակատար:
Պաշտպանությունը, ըստ Ֆրոյդի, անգիտակցական հոգեկան գործընթացների ամբողջությունն է, որոնք կոչված են պաշտպանելու ՙեսը՚: Պաշտպանության համար կարող է օգտագործվել ամեն մի հոգեկան գործընթաց կամ գործունեություն:
Մեկ այլ սահմանման մեջ որպես պաշտպանական մեխանիզմներ դիտվում են այն հոգեբանական մեխանիզմները, որոնք օգտագործվում են մարդկանց կողմից ենթագիտակցորեն, երբեմն էլ գիտակցորեն, ‎ֆրուստրացիայի վիճակներից ազատվելու կամ դրանց ներգործությունը վերացնելու համար:
1. Ռեպրեսիա
Այս մեխանիզմը ամենակարևոր մեխանիզմներից է, քանի որ նրա հիմքում ընկած են բոլոր մյուսները: Իր էությամբ ռեպրեսիան նման է մոռացմանը: Ռեպրեսիան զգացումների, հիշողությունների և հակադիր մտքերի ներդրումն է դեպի անգիտակցական ոլորտ: Այս մեխանիզմի կիրառումից առաջանում են հիշողության վրիպակներ, սայթաքում, անբացատրելի միամտություն, պարզամտություն: Ճնշված նյութը իրականում լրիվ չի մոռացվում: Հաճախ այն կարող է դրսևորվել սիմվոլիկ վարքով, որը կապված է ՙենթագիտակցական հիշողության հետ՚: Ռեպրեսիան թույլ չի տալիս ճանաչել և գնահատել սեփական տհաճ, անցանկալի և անընդունելի մտքերն ու զգացումները:
2. Հերքում, ժխտում, բացասում
Պաշտպանական այս մեխանիզմի հիմքում ընկած է արտաքին իրականության հետ կապված փաստերի ժխտումը: Հերքելով տեղի ունեցածը` մարդը կարծես խուսափում է այդ պատճառով առաջացած տագնապից կամ վշտից: Այլ կերպ ասած` կիրառելով այս մեխանիզմը` ենթագիտակցորեն հերքում են ցավ պատճառող զգացումները և իրականությունը:
Երբեմն մարդիկ չգիտակցված ձևով օգտվում են ժխտման մեխանիզմից, որպեսզի խուսափեն լուրջ հիվանդությունների հայտնաբերումից: Հերքման ժամանակ անընդունելի փաստերը ամբողջովին արտաքսվում են գիտակցությունից, անհտաը չի ուզում առնչվել այդ փաստերի հետ:
Հերքման մեխանիզմը խոչընդոտում է իրականության ճանաչումն ու գնահատումը:
3. Ռեգրեսիա, հետադիմություն
Այս մեխանիզմի էությունն այն է, որ անընդունելի զգացումների ու գրգիռների պատճառով ենթագիտակցորեն վերադարձ է կատարվում դեպի եսի աճման նախկին մակարդակը: Հիմնականում ռեգրեսիայի արդյունքում անձը դուրս է գալիս պայքարի ինքն իր դեմ: Փաստորեն ռեգրեսիան անընդունելի զգացումներին ու գրգիռները ընդունելի դարձնելու գործընթաց է: Հնարավոր է նաև մեղքի զգացումի առաջացում, քանի որ ուրիշների նկատմամբ ունեցած դժգոհություններն երբեմն կերպարանափոխվում են սեփական եսի դժգոհություններից: Այս պաշտպանական մեխանիզմի ազդեցությամբ է, որ ուրիշների նկատմամբ ունեցած նախատինքը կարող է վերածվել եսի մարմնական գանգատների: Դա թույլ է տալիս անհատին ոչ թե մեղադրել կամ կշտամբել ուրիշներին, այլ ՙողբալ՚ սեփական վիճակը: 
4. Ձևացում, խաղալ
Լինում են այնպիսի ենթագիտակցական ցանկություններ, գրգիռներ, որոնք զուգորդվում են գիտակցական հուզմունքով, տրամադրությամբ կամ աֆեկտով: Ձևացման ինքնապաշտպանական մեխանիզմը օգտագործվում է նմանատիպ ենթագիտակցական պահանջմունքներից խուսափելու համար: Այլ կերպ ասած, խաղը կամ ձևացումը կիրառվում է անհանդուրժելի զգացմունքներից թաքնվելու համար:
5. Պրոյեկտում, անդրադարձ
Պրոյեկտումը այնպիսի պաշտպանական գործընթաց է, որի ընթացքում անձն իր համար անընդունելի զգացումները և ձգտումները ենթագիտակցորեն վերագրում է ուրիշներին: Փաստորեն եսը պաշտպանվում է` մեկ այլ մարդու վրա դնելով իր դժվարությունը:
6. երկփեղկում
Պաշտպանանական այս մեխանիզմը օգնում է անձին իր ստացած բացասական տրամադրությունները և տեսակետները համեմատել դրականի հետ և բաժանել երկու մասերի` լավ և վատ, կամ սև և սպիտակ: Այն մարդիկ, ովքեր այդ օգտագործում են երկփեղկման պաշտպանական մեխանիզմը, կարծես լավ ու վատ մասերը բաժանելով, մեղմացնում են իրենց ներքին տագնապն որևէ երևույթի կամ մարդու նկատմամբ:
7. Հակազդեցության ձևավորում
Պաշտպանական այս մեխանիզմով անընդունելի ենթագիտակցական գրգիռները հերքվում են, և սկսվում է դրանց հակառակ գիտակցական վարքի ու մտածելակերպի համակերպումը:
8. Կոնվերսիա, փոխարինում, փոխարկում
Այս պաշտպանական մեխանիզմի կիրառման դեպքում գոյություն ունեցող անգիտակցական կոնֆլիկտները, որոք կարող են առաջացնել տագնապներ, ստանում են արտաքին սիմվոլիկ արտահայտություն: Այսինքն` գոյություն ունեցող կոնֆլիկտը փոխարինվում է մարմնական դրսևորման և արտահայտվում է սիմվոլիկ կերպով:
9. Փոխադրում, հակափոխադրում
Այս պաշտպանական մեխանիզմի էությունն այն է, որ զգացումները շեղվում են իսկական կրողներից դեպի ավելի ընդունելի կամ ավելի քիչ վտանգավոր փոխարինողը:
10. Բանականացում, ինտելեկտուալիզացիա
Այս պաշտպանական մեխանիզմի էությունն այն է, որ ենթագիտակցական ցանկություններից և հզոր զգացումներից խուսափելու համար դրանք փորձում են բացատրել գիտականորեն, հատուկ տերմինների միջոցով: Կամ համեմատում են գրական ստեղծագործությունների և ֆիլմերի հերոսների հետ:
11. Տարանջատում, դիսոցիացիա
Այս դեպքում կտրուկ ձևափոխվում է անձի անհատականությունը, որպեսզի խուսափի զգացմունքային ճնշումից: Տարանջատման օրինակնրից է մոռացկոտությունը, ինչպես նաև միաժամանակ անհատականության զանազան կողմերի ներկայացումը:
12. Աֆեկտի մեկուսացում
Մարդկանց մեջ երբեմն ծնվում են կամ այլ մարդկանցից փոխանցվում են այնպիսի գաղափարներ, որոնք զուգակցվում են ճնշող զգացումներով: Աֆեկտի մեկուսացման պաշտպանական մեխանիզմն օգտակար է առողջապահության բնագավառի մասնագետների համար: Շփվելով հոգեկան կամ ֆիզիկական տառապանքներ ունեցող մարդկանց հետ` առողջապահության բնագավառի աշխատողները կարիք ունեն անջատելու, մեկուսացնելու իրենց մտքերը, զգացմունքները: Այլապես նրանք կարող են կորցնել աշխատունակությունը և ունենալ ճնշվածության զգացում: 
Այսինքն, այս պաշտպանական մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս, որ գիտակցական ոլորտում գոյություն որևէ միտքի առկայություն, որը կապված է անգիտակցական զգացմունքի հետ կամ միտք առաջացնողը անգիտակցական զգացմունքն է: Մեկուսացման միջոցով միտքը և զգացմունքը անջատվում են իրարից և դրանով պաշտպանում անձին:
13. Ներառնում
Սա այնպիսի պաշտպանություն է, երբ անձը ենթագիտակցորեն յուրացնում է ուրիշի հատկությունները, գաղափարներն ու զգացմունքները:
14. Հակագործում
Այս պաշտպանական մեխանիզմը այնպիսի մեխանիզմ է, երբ կատարված կամ մտացված արարքի անմիջական կամ անգիտակցական ձևով հակադարձը դրսևորվում է, որն իրականացվում է արարքը դրժող գործունեությամբ կամ մտածելակերպով:







Բաժին: Քրիստոնեական դասընթացներ | Դիտումներ: 3412 | Ավելացրեց: Տեր_Համբարձում | Պիտակներ: Ayl temaner | Հեղինակություն: 5.0/44
Որոնում կայքում


Armenian Directory
Սույն կայքի նյութերը պաշտպանված են հեղինակային իրավունքով: Մեջբերումներ անելիս հղումը կայքին պարտադիր է:
Օնլայն ընդամենը: 1
Հյուրեր: 1
Օգտվողներ: 0

Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցի © 2011-2013